Auteur: Vincent Merjenberg
Titel: Danswoede
Uitgeverij: Atlas Contact, 2026
Ik werd bedwelmd door dit boek. Wat is werkelijkheid, wat hallucinatie, wat waanzin? Nee, geen makkelijk boek. Meermaals had ik de aanvechting het boek weg te leggen, omdat ik te veel in de verwarring werd meegesleept. Hoofdpersoon Elias is gefascineerd door een ziekte die in de Middeleeuwen heeft bestaan. Mensen die plotseling massaal gaan dansen en er niet meer mee kunnen stoppen. Uren en uren houden zij het vol tot er bloed in hun schoenen staat. Ze breken benen of ribben, draaien tot hun knieën of heupen de grond in. Er zijn honderden slachtoffers. In Danswoede van Vincent Merjenberg, zit nog een “Danswoede” van bestsellerauteur Elias, hoofdpersonage van het boek van Merjenberg.
De roman begint als Elias wordt uitgenodigd om afscheid te komen nemen van zijn mentor, professor Encke, die alles weet van de middeleeuwse dansmanie en nu in Duitsland op sterven ligt. Hij heeft Elias ooit aangespoord over de epidemie te schrijven. Elias schrijft “Danswoede”. Het boek heeft groot succes. Elias heeft na het succes van zijn boek twee jaar op straat geleefd, machteloos, na de dood van zijn moeder. Want met zijn “Danswoede” ging het niet alleen over de epidemie, maar – op instigatie van Encke – trachtte Elias ook de toxische relatie met zijn moeder te herschrijven.
Maar dat pakt verkeerd uit. Zijn moeder keert zich van hem af. Elias heeft geschreven over controleverlies en waanzin en vooral angst voor de dood, de leegte waarin je dan verdwijnt. De danswoede die hij beschrijft, lijkt op het verstandsverlies van de waanzin. Bijgeloof speelt mee, want waar je in gelooft, wordt op zeker moment waar, je denkt het waar. Zoals de moeder overtuigd is, dat zij de waanzin van haar vader heeft doorgegeven aan haar zoon Elias.
Elias is door de gebeurtenissen zelfs zo ver van zichzelf afgedwaald dat hij alleen nog maar kan lopen en lopen. Hij vreest zelfs dat hij door zijn overtrainde spieren en pezen zó krom wordt, dat hij uiteindelijk een cirkel zal worden en gewoon op dezelfde plek zal moeten blijven voortstappen.
Het lezen over dit proces is benauwend. Is het echt waar? Kan het waar zijn?
Danswoede van Merjenberg is niet alleen een beklemmend verhaal, maar doet ook wat een goed boek volgens mij moet doen: vragen stellen. Hoe is het gesteld met mijn angst voor een ander die me vreemd is, zoals de mensen – die door de epidemie besmet zijn – de kleur rood niet kunnen verdragen of weer andere zieken, die doordraaien als ze mensen met puntschoenen zien of kinderen die huilen.
Bij het lezen van het boek word je aan het denken gezet over vragen in de huidige tijd. De invloed die door sociale media wordt verspreid bij voorbeeld. Vincent Merjenberg beschrijft een ondergronds netwerk van schimmels en paddenstoelen, een gigantisch stelsel van tentakels, dat continue communiceert. Het is niet moeilijk je voor te stellen dat dat het beeld is voor een stevige houdgreep, waarin je mee moet met de massa, je volkomen uitgeput raakt, of je zelfs in een burn out doet belanden.
Angsten moet je aankijken, te lijf durven gaan. Heel mooi vond ik dat in beeld gebracht door de glazen pot met twee kilo filterkoffie die Elias laat vallen. Hij laat de berg inclusief scherven op zijn aanrecht liggen en meet iedere morgen zorgvuldig de hoeveelheid koffie af. De berg wordt niet kleiner en het meest verwonderlijke is dat de koffie lekkerder wordt.
Danswoede, het is een boek om kwaad van te worden, omdat het je heen en weer slingert tussen waan en werkelijkheid. Ik snapte verschillende keren helemaal niet wat ik las. Er zit veel in het boek dat ik niet voor mogelijk houd. Waarheden? Onwaarheden?
Danswoede daagde me uit in beweging te komen. Ik kon niet stil blijven zitten om het maar over me heen te laten komen. Ik legde het geregeld terzijde, maar ik pakte het steeds uitgedaagd weer op. Danswoede is een boek waar je wat mee moet.
Emmy van Haastrecht
